Głos Szklarskiej Poręby - gazeta internetowa o charakterze lokalnym.

Zmiana - to słowo, które pojawia się u nas w wielu kontekstach. Najczęściej piszemy o zmianie, jako o niespełnionej obietnicy wyborczej. Pamiętamy jednak, że wprowadzenie zmiany nie jest czynnością jednorazową i nie odbywa się z dnia na dzień. O tym, jak skutecznie przeprowadzić ten proces będzie można przeczytać na łamach naszej gazety.

Zaczynamy cykl artykułów autorstwa Anety Pierzchały ? Tolak, z zespołu trenerskiego Szkoły Inicjatyw Strażniczych, projektu realizowanego przez Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich z Warszawy - www.lgo.pl. Zapraszamy do lektury.
Redakcja

Dzisiaj zaczniemy od tego, czym jest zmiana. Oto kilka prawidłowości związanych ze zmianą:

• zmiana jest zjawiskiem powszechnym, raczej nie znajdziemy obszaru gdzie zmiana nie nastÄ™puje. Wolniej lub szybciej, ale nastÄ™puje wszÄ™dzie. Zmiana to postÄ™p. Gdy jednak bywa źle zaplanowana lub nie odpowiada na potrzeby, może zakoÅ„czyć siÄ™ porażkÄ…. Przy czym ta porażka stanowić bÄ™dzie punkt wyjÅ›cia do podjÄ™cia dziaÅ‚aÅ„ prowadzÄ…cych do sukcesu.
• zmian poszukujemy, zmiany okreÅ›lamy czÄ™sto jako okazje.
• zmian nie należy wprowadzać jednoosobowo (unikniemy wówczas systemu nakazowego), ważne by w proces zmian wÅ‚Ä…czony byÅ‚ zespół różnorodnych osób.
• zmiana to nowy stan rzeczy, zerwanie z istniejÄ…ca strukturÄ…, zwyczajami, schematami itp.
• zmiana odpowiada na zdiagnozowane potrzeby (poprawy, postÄ™pu) i tylko taka zmiana ma szanse na utrwalenie.
• zmiana jest sposobem na dostosowanie siÄ™ do otoczenia, do zmieniajÄ…cych siÄ™ warunków, do realizacji nowych celów.
• zmiana to zwiÄ™kszenie efektywnoÅ›ci, podniesienie sprawność, czego rezultatem bÄ™dzie kolejny krok ku rozwojowi.
• zmiany nie sÄ… wolne od kosztów.

Poprosiłam uczestników prowadzonego przez siebie szkolenia o podanie pierwszych skojarzeń ze zmianą, oto, co min. otrzymałam:
ciąg zdarzeń, opór, obawa, strach, nowe, nieznane, niewiadoma, nakaz, świadomy wybór, decyzja, przymus, zadowolenie, radość, ulga, poprawa jakości, poczucie straty.
Jak widać ?zmiana? wzbudza wiele emocji, można by sądzić, że emocji ze sobą sprzecznych (obawa i radość). Emocje te występują i w zależności, na jakim etapie wprowadzania zmiany jesteśmy, to z takimi emocjami się spotkamy. Wprowadzanie zmiany jest procesem - cyklem. Cykl ten należy przejść od pierwszego etapu do ostatniego, bez prób omijania któregoś z nich. Opisywany jest on przez wielu autorów, min. Elisabeth Kubler ? Ross. Poniżej prezentuję klasyczny diagram opisujący proces zmiany. Wg. tego diagramu naturalną reakcją na zmianę jest szok, zdziwienie ? co się dzieje, po co to wszystko? Zaczynamy utwierdzać się na stanowisku, że wszystko jest dobrze, po co ta rewolucja ? czyli zaprzeczamy potrzebie zmiany. Ponieważ mamy wrażenie, że nikt nas nie rozumie i my nie rozumiemy dlaczego, co się zmienia, ogarnia nas gniew. Od gniewu przechodzimy do targowania się. Proponujemy, obiecujemy ?coś? by tylko nie wprowadzono zmiany. Ponieważ w procesie zmiany z targowania nic nie wychodzi, to popadamy w depresję, zniechęcenie. Tak, by ostatecznie zaakceptować zmianę jako faktycznie potrzebną, usprawniająca pracę, realizującą nasze potrzeby. I tak wprowadzona zmiana pozwala nam iść dalej, rozwijać się aż do kolejnej zmiany.
Proces wprowadzania zmiany możemy również opisać trzema etapami: rozmrożenie, zmiana, zamrożenie. Pozwolę sobie posłużyć się bardzo prostym, humorystycznym przykładem zmiany pasty do zębów.
Generalnie taka zmiana przebiega bez echa: szok, zaprzeczanie, targowanie się poprzedzone gniewem czy depresja stają się niezauważane bowiem skala dokuczliwości zmiany jest znikoma. Jednak, jak się przyjrzymy dłużej, to możemy spróbować to zaobserwować. Najtrudniej będzie z szokiem. Zakładając jednak, że strasznie przywiązaliśmy się do danego rodzaju pasty do zębów ? np. żelowej, a teraz proponuje się mam zwykłą pastę, to możemy być zszokowani. Zaprzeczanie pojawia się i to często. Wówczas pomysłodawca zmiany podaje nam argumenty za tym, że pastę do zębów należy zmieniać ?żeby zęby nie przyzwyczajały się do jednego rodzaju?. Słyszymy często, że pasta przestaje działać. Komunikuje się nam potrzebę, której my nie nazwaliśmy, ale nie oznacza to, że jej nie mamy. Zaczynamy się targować, twierdząc, że dopiero używamy tej pasty od 6 miesięcy, że może warto ewentualnie wprowadzić jeszcze płyn do płukania lub argumentujemy to poczynionymi zapasami tubek na najbliższe 6 miesięcy (argument finansowy). Jesteśmy zniechęceni, nie chce się nam już nawet myć zębów naszą ulubioną pastą. Jednak pomysłodawca cały czas włącza nas w proces wprowadzania zmiany. Podsuwa kolejne ulotki reklamowe innych past, zachęca do wizyt w sklepie, by pooglądać nowe rodzaje past, ba nawet przyprowadza osoby, by opowiedziały, jak to jest używać innych past i zmieniać je co jakiś czas. Otrzymujemy próbki, z wielkim bólem testujemy. Początkowo nie okazujemy, że nawet są to dobre pasty, aż wreszcie stwierdzamy: pora na zmianę i wprowadzamy nową wybraną wspólnie pastę do zębów do codziennego użytku.
Jak widać w proces wprowadzania zmiany włączone były różne osoby ? pomysłodawca, osoba której zmiana dotyka, osoby które swoim autorytetem przekonywały nas do zmiany. O ich roli porozmawiamy w kolejnych odcinkach.
W całym procesie możemy wyodrębnić 3 etapy. Etap pierwszy to rozmrażanie - kiedy pomysłodawca zmiany wraz osobami cieszącymi się autorytetem komunikowały nam potrzebę zmiany. Etap drugi zmiana - to ten czas, kiedy zmiana jest wprowadzona ? otrzymaliśmy próbki różnych past, wspólnie wybraliśmy tę nową, a teraz przekonujemy się do idei zmian pasty co jakiś czas. Etap trzeci, tzw. etap zamrażania. To jest ten czas, kiedy zmiana jest dla nas codziennością, nie traktujemy jej już jako zmiana, a zwyczajne działanie. Na tym etapie utwierdzamy się w słuszności wprowadzenia zmiany. Cdn...

Aneta Pierzchała ? Tolak
Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji, studia podyplomowe, m.in: Międzynarodowe Centrum Biznesu i Administracji Publicznej, Zarządzanie Biznesem GCBA w ramach kursu MBA, Podyplomowe Studia Kształcenia Pedagogicznego - Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie.
Trener w zakresie pisania projektów, wniosków grantowych i zarządzania projektami. Działa w Morąskiej Grupie Obywatelskiej, w Stowarzyszeniu ?Razem dla Innych?.
Realizacja projektów: Monitoring obietnic wyborczych - wybory samorządowe. Główne obszary działalności:
- edukacja antykorupcyjna i obywatelska w szkołach (?lekcje o korupcji?, warsztaty dla młodych liderów
szkolnego klubu antykorupcyjnego, pogadanki o korupcji, debaty o korupcji, konkursy...)
- monitoring obietnic wyborczych.