Głos Szklarskiej Poręby - gazeta internetowa o charakterze lokalnym.

Coraz częściej zastanawiamy się, dlaczego sami - jako mieszkańcy - nie możemy decydować o tym, na co w tym roku moja gmina przeznaczy środki finansowe, np. z podatków lokalnych czy opłat. Okazuje się bowiem, że nie tylko powinniśmy się nad tym zastanowić ale mamy prawo do współdecydowania o sposobie podziału lokalnego budżetu. My, mieszkańcy, mamy prawo uczestniczyć w procedurze uchwalania budżetu lokalnego.

Najłatwiejszą metodą jest udział w konsultacjach budżetowych, czyli po prostu wyrażenie własnego stanowiska, np. w sprawie przeznaczenia środków z tzw. ?kapslowego?. Konsultacje budżetowe powinny być organizowane przez władze gminy.

Najprostszym sposobem jest opublikowanie założeń budżetowych i określenie czasu, w jakim my, mieszkańcy, możemy zgłaszać swoje uwagi czy propozycje. Pamiętajmy, że u dział w konsultacjach jest naszym przywilejem. Nasze zaangażowanie w podział środków budżetowych stanowi doskonały przykład na współzarządzanie gminą, współdecydowanie o kierunkach rozwojowych i współodpowiedzialność za losy naszej małej ojczyzny.

Udział mieszkańców w zarządzaniu gminą określany jest mianem partycypacji społecznej. W sytuacji, gdy mieszkańcy wypowiadają się o sposobie podziału lokalnego budżetu mamy do czynienia z budżetem partycypacyjnym.

Przyjrzyjmy się teraz, co daje nam budżet partycypacyjny i czym tak naprawdę jest.

Budżet partycypacyjny to współczesna metoda zarządzania społecznością lokalną umożliwiająca mieszkańcom współudział w podziale lokalnego budżetu. Umożliwia rozwój społeczności lokalnej. Daje mieszkańcom możliwości wspólnego debatowania, podejmowania decyzji w sprawie podziału finansów lokalnych, kształtuje i odnawia społeczną współpracę. Korzyści z partycypacji społecznej przy opracowywaniu rocznego planu finansowego gminy uzyskuje zarówno władza samorządowa, obywatele, organizacje społeczne i lokalny biznes.

Podstawowe korzyści to:

1.Budżet partycypacyjny wywiera pozytywny wpływ na lokalna spójność, solidaryzm i poczucie wspólnoty w procesie podejmowania decyzji dotyczących lokalnej społeczności.

2.Partycypacja umożliwia mieszkańcom wyrażenie opinii, poznanie opinii innych członków społeczności, spotkanie się i dyskutowanie o potrzebach, aspiracjach i rozwoju np. gminy jako całości.

3.Zwiększone poczucie odpowiedzialności i współdecydowania o lokalnej społeczności.

4.Zwiększenie zaangażowania ludzi/mieszkańców w lokalne życie publiczne, w proces współtworzenia projektu lokalnego budżetu.

5.Polepszenie współpracy pomiędzy lokalnymi organizacjami, grupami ? nieformalne sieci współpracy w zakresie współdecydowania o lokalnych sprawach.

6. Zarządzanie lokalną społecznością uwzględniające rzeczywiste potrzeby mieszkańców.

7. Dostarczanie takich usług, jakie są rzeczywiście pożądane przez członków lokalnej społeczności.

Korzyści dla władzy lokalnej:

1.Włączenie proces kreacji budżetu lokalnego gwarantuje wzrost poparcia lokalnego, poprzez umożliwienie dialogu i poprawę komunikacji między radnymi a ich wyborcami.

2.Zwiększenie adekwatności lokalnego budżetu do potrzeb lokalnej społeczności.

3.Budowanie konsensusu lokalnego przy projektowaniu budżetu lokalnego.

4.Promocja dobrego zarządzania, czyli takiej sytuacji, gdy lokalne władze dzielą się informacją publiczną dotyczącą lokalnej społeczności, wsłuchując się w opinie społeczności lokalnej.

5.Pełna realizacja obowiązku lokalnej władzy do włączania społeczności lokalnej w zarządzanie sprawami ich dotyczącymi.

6.Budżet partycypacyjny daje radnym możliwość wykazania się odpowiedzialnością za losy społeczności lokalnej, w szczególności realizację obietnic wyborczych.

7. Budżet parytcypacyjny daje lokalnej władzy możliwość np. organizowania specjalnych wydarzeń publicznych związanych z procesem konsultacji budżetu lokalnego, promujących władzę i jej otwartość na opinie mieszkańców. Pozwala to budować zaufanie do decyzji podejmowanych przez lokalne władze. Decyzje podejmowane są wspólnie, tym samym wzrasta wśród mieszkańców poczucie większego sprawstwa, współodpowiedzialności za rozwój gminy.

8. Budżet partycypacyjny zwiększa transparentność i tym samym pośrednio powoduje wzrost szacunku wobec osób sprawujących władze.(Obecnie mieszkańcy mają niewielką wiedzę jak działa władza lokalna, jak dzielone są lokalne pieniądze, skąd one pochodzą i na co są wydatkowane).

9. Budżet partycypacyjny zwiększa świadomość obywatelską, poczucie współodpowiedzialności za jakość życia społeczności lokalnej. Mieszkańcy nie są ?tylko wyborcami?, stają się partnerami.

Korzyści dla mieszkańców:

1.Budżet partycypacyjny umożliwia mieszkańcom włączenie się w proces decyzyjny w zakresie podziału środków lokalnych.

2.Powoduje wzrost zrozumienia lokalnych potrzeb wśród mieszkańców ? wzajemne poznanie i zrozumienie potrzeb, problemów i pomysłów.

3.Umożliwia obywatelom zaangażowanie się w rozwój i odnowienie wspólnoty lokalnej.

4.Prowadzi do pogłębienia współpracy obywatelskiej i rozwoju demokracji lokalnej.

5.Zwiększa siłę oddziaływania opinii publicznej mieszkańców w proces podejmowania decyzji dotyczących lokalnej społeczności ? małej ojczyzny.

6.Ułatwia wprowadzenie budżetu zadaniowego obok budżetu w ujęciu rachunkowym,  tym samym umożliwia rozliczanie radnych z realizacji obietnic wyborczych.

Pamiętajmy, że budżet zadaniowy umożliwia władzy lokalnej informowanie mieszkańców o planowanych rocznych efektach wydatków budżetowych czyli partycypacje społeczną. Poprawia przejrzystość zapisów budżetu. Zwiększa udział społeczeństwa, pracodawców i organizacji pozarządowych w ocenianiu i kontroli wydatków poniesionych w danym roku budżetowym. Umożliwia rozliczanie z uzyskania konkretnych efektów, a nie tylko ze stopnia wydatkowania środków publicznych. Poprawia merytoryczny poziom debat wyborczych w wyborach samorządowych ? możliwość rozliczania z obietnic wyborczych.

Jak widzimy, korzyści z budżetu partycypacyjnego dla władzy lokalnej są znacznie większe niż korzyści dla mieszkańców. Nie zrozumiałe jest tym samym, dlaczego tak rzadko władza samorządowa z tego korzysta.

Opracowanie: Aneta Pierzchała ? Tolak (www.aptadvise.com.pl)

Główne źródło: www.participatorybudgeting.org.uk

Budżet partycypacyjny (pl.wikipedia.org) - definicja:

? demokratyczny proces dyskusji i podejmowania decyzji, w którym każda mieszkanka i mieszkaniec miasta decyduje o tym, w jaki sposób wydawać część budżetu miejskiego lub też publicznego. Najczęściej jest on tworzony poprzez wykorzystanie takich narzędzi, jak poznanie priorytetów w wydawaniu pieniędzy przez samych członków danej wspólnoty, wybór delegatów budżetowych, reprezentujących lokalne społeczności, wsparcie techniczne ze strony rajców miejskich (na poziomie lokalnym), lokalne i regionalne zgromadzenia w celu debaty i głosowania nad priorytetowymi wydatkami, a następnie implementacja pomysłów mających bezpośrednie przełożenie na jakość życia mieszkańców. Rozmaite badania, a także praktyka miast korzystających z tej formy demokracji uczestniczącej wskazują, że skutkuje on bardziej równym podziałem środków publicznych, wyższą jakością życia, zwiększonym zadowoleniem z usług publicznych, większą przejrzystością i wiarygodnością władz publicznych, większym udziałem w życiu publicznym (szczególnie osób wykluczonych), a także edukacją obywatelską.