Głos Szklarskiej Poręby - gazeta internetowa o charakterze lokalnym.

Niedługo referendum - warto zastanowić się jakie są szanse na odwołanie rady i burmistrza i jak wyglądają podobne sytuacje w innych gminach. Patrząc na wyniki sond zamieszczonych w "Głosie Szklarskiej Poręby" widać nastawienie głosujących, ponad 200 mieszkańców - przeważa zdanie o nieskuteczności referendum. Taka możliwość jest wielce prawdopodobna. Dlaczego?

"(...) Z punktu widzenia egzekwowania zależności wójtów (burmistrzów, prezydentów) od lokalnych społeczności absolutnie niczego nie załatwia możliwość odwołania ich w drodze referendum. W obecnych polskich warunkach jest to rozwiązanie martwe. Podstawową przyczyną jest tu wymóg dla ważności referendum najpierw 30% udziału w nim wszystkich uprawnionych, a od kadencji zapoczątkowanej w 2006 r. udziału 3/5 wyborców w głosowaniu na wójta. Spełnienie takiego wymogu w kraju, w którym przeciętna frekwencja w regularnych wyborach samorządowych nieznacznie tylko przekracza 40%, a bywa, że jest niższa, graniczy z cudem. Skuteczne referenda odwoławcze w Polsce można policzyć na palcach. Nie ma więc powodów, aby możliwość odwołania przez wyborców miała być przez mogących formalnie być w ten sposób odwołanymi traktowana jako realna" [1]

Sposób myślenia mieszkańców w pełni pokrywa się z podręcznikową teorią, ale trudno żeby było inaczej skoro w większości polskich gmin lokalne referenda były nieważne.

"W ciągu 10 lat udało się odwołać 37 rad gmin. W tym samym czasie 300 referendów było jednak nieważnych z powodu zbyt niskiej frekwencji." [2]

Wymagana, trzydziestoprocentowa frekwencja jest ciężka do osiągnięcia, ale nie niemożliwa. Na tle tych faktów, zwolenników zmian można pocieszyć, że jednak zdarzają się udane referenda. Warto jednak zauważyć, że często dzieje się to w wypadku naprawdę wyraźnych nadużyć, czy wręcz jawnego łamania prawa.

Za przykład udanych oddolnych działań mieszkańców może posłużyć odwołanie prezydenta Olsztyna. Głośna w mediach sprawa lokalnej "sexafery" i molestowanie urzędniczek zmotywowało małą ale jednak wystarczającą ilość mieszkańców, bo 32,38% [3].

Marnowanie pieniędzy na budowę 27 fontann symbolizujących kraje Unii Europejskiej plus inne nadużycia z korupcją włącznie przemówiło do równie niedużej liczby mieszkańców Zduńskiej Woli. Frekwencja wyniosła tam 29,05% i podobnie jak w Olsztynie udało się odwołać burmistrza. Nie osiągnięto 30% progu, ale frekwencja była nie mniejsza niż 3/5 liczby osób biorących udział w wyborze odwoływanego organu. [4] Wszystkie projekty można obejrzeć w linku: http://ec.europa.eu/polska/news/071011_pl.htm

Przykłady podobnych referendów w innych gminach pokazują że jeżeli jest ono ważne, to na ogół jest też wygrane. Warto pamiętać, że każdy oddany głos jest kluczowy dla wyniku. Popieranie inicjatorów głosowania może pomóc w zmianie nieudolnej władzy, ale z drugiej strony głosując przeciwko odwołaniu urzędującej ekipy udzielamy rządzącym legitymacji, swego rodzaju lokalnego wotum zaufania, które na pewno pozytywnie wpływa na głównych zainteresowanych.

Referendum to wzorcowe narzędzie demokracji, decyzja zależy w 100% od obywateli bez żadnych przedstawicieli czy zróżnicowanych sposobów liczenia głosów.

"Trzeba jednak pamiętać, że sytuacja taka ma również swoje złe strony: referenda takie wielokrotnie stają się zarzewiem konfliktu, który na lata skłóca mieszkańców lokalnej wspólnoty."[5]

________________________________________________________________
[1] Ludwik Habuda, Wrocławskie studia politologiczne, Wrocław 2007,  s. 63
[2] http://wiadomosci.polska.pl/samorzady/goracytemat/article,Referenda,id,99712.htm
[3] http://www.wprost.pl/ar/144579/Olsztyn-referendum-ws-odwolania-prezydenta/
[4] http://www.pkw.gov.pl/gallery/13/75/29/137529/2008_1_Zdunska_Wola.pdf
[5] http://wiadomosci.polska.pl/samorzady/goracytemat/article,Referenda,id,99712.htm