Głos Szklarskiej Poręby - gazeta internetowa o charakterze lokalnym.

Publikujemy list Czytelnika, pana Leopolda Galickiego poruszający sprawę budowy nowej obwodnicy Szklarskiej Poręby.

17-go sierpnia 2009 uczestniczyłem w spotkaniu na temat obwodnicy, które odbyło się w restauracji Kaprys. Burmistrz miasta Arkadiusz Wichniak i przewodniczący rady miejskiej Grzegorz Sokoliński przedstawili aktualny stan rzeczy dotyczący możliwości wybudowania obwodnicy.

G. Sokoliński nakreślił jaka jest aktualna, w sensie  techniczno - administracyjnym, perspektywa  wybudowania obwodnicy. A. Wichniak przedstawił lokalne, krajowe jak i unijne polityczno-ekonomiczne okoliczności. Idea obwodnicy była poważnie dyskutowana już w 2006, zarówno w ramach długoplanowej polityki zagospodarowania przestrzennego miasta jak i na lamach lokalnych publicznych mediów.

Odprowadzenie przede wszystkim ciężkiego transportu, nowa obwodnica, która biegłaby od Piechowic, pomijając centrum Szklarskiej, do Jakuszyc, jest rozsądnym i na dłuższą metę koniecznym rozwiązaniem. Nie ma dziś szanującego się miasta w Europie, mającego ciekawe, atrakcyjne i zabytkowe centrum, które, jeśli już tego nie zrobiło, to nie miałoby konkretnego planu, aby zlikwidować przejazd ciężkiego transportu drogowego przez centrum miasta. Ciężki drogowy transport ogromnie rozwinął się w ciągu ostatnich 30 lat, podczas gdy rola kolei jako środka towarowego transportu dramatycznie się zmniejszyła.

Zarówno burmistrz A. Wichniak jak i przewodniczący rady miejskiej G. Sokoliński, wyrazili swoje jak najbardziej pozytywne nastawienie do obwodnicy. Obydwaj skończyli jednak z dużym „ALE”. Końcowe konkluzje, co do rychlej budowy obwodnicy, nie były dlatego optymistyczne.

Dlaczego „ALE”  ?
Szosa Czeska E65 jest droga międzynarodowa. Jakuszyce i Cieszyn maja wątpliwy zaszczyt bycia głównymi granicznymi przejazdami miedzy Polska a Czechami. Dlatego ta istniejąca czeska szosa, a w niej odcinek miedzy Piechowicami a Jakuszycami, maja, wygląda na to, najwyższy priorytet w krajowym zarządzie dróg, który musi tez brać wzgląd na wymogi Unii Europejskiej. Kilka lat temu zdarzyło się obsuniecie skal na odcinku od Piechowic w stronę Szklarskiej Poręby. Z pewnością zwróciło to zdarzenie w Warszawie specjalna uwagę na stan techniczny właśnie tego odcinka czeskiej szosy. Zrobiono specjalistyczne badania, m.in. przy pomocy ultradźwięku. Stwierdzono, ze są braki techniczne, co czyni, ze droga „paruje”, i ze odprowadzanie podpowierzchniowej wody jest złe, a wiec można powiedzieć o podmywaniu drogi. Chociaż remont tego odcinka był przeprowadzony stosunkowo nie tak dawno, trzeba na nowo drogę remontować, konkludują  eksperci. I na remont ten właśnie remont odcinka od Piechowic do Jakuszyc jest już przeznaczonych około 100 mln zł. Prace już ruszyły np. powyżej Szklarskiej Poręby w rejonie huty.  Przez minimum rok cały ruch będzie kierowany na objazd. W jaki sposób będą wielkie ciężarowe wozy mogły używać objazdu, który w żaden sposób nie daje się dla dużych ciężarówek? Trudno to sobie wyobrazić.

Jednym z tych momentów, które składają się na „ALE” obwodnica na razie jest nie realna, jest ta argumentacja, ze przewoźnicy, tzn. firmy transportowe, według unijnych reguł, maja prawo żądać bezpiecznej przejezdności dróg międzynarodowych, a szczególnie tych, które prowadzą do głównych przejść granicznych. Takim przejściem, jak już wspomniano, są niestety Jakuszyce. Chodzi tu o straty ekonomiczne w wypadku, gdyby dojazdu do Jakuszyc okresowo nie było i ciężarówki musiałyby używać dłuższych tras. Na to należy odpowiedzieć: przecież zamknięcie na rok odcinka od Piechowic do Szklarskiej, tez zmusi te dane firmy transportowe kierować swoje ciężarówki na dłuższe trasy, ponieważ aktualny objazd wydaje się być całkiem nie realnym?

Na ALE składa się również argument o niebezpieczeństwie związanym z dalszym korzystaniem odcinka od Piechowic do Szklarskiej w tym stanie w jakim jest. 

Na to należy odpowiedzieć: są przykłady wzięte z bogatych państw, a mowa jest tu o Stanach Zjednoczonych, gdzie eksperci dobrych kilka lat temu stwierdzili, ze duży procent dróg państwowych, w tym mostów, jest w tak złym stanie technicznym, ze grozi to zapadnięciem, obsunięciem drogi, itp.. Dopiero obecnie rząd Obamy podjął stanowcze kroki aby polepszyć amerykańską infrastrukturę, w tym drogi i mosty. Ale przechodząc na polskie podwórko, to przecież duży odcinek szosy od Piechowic w gore, jest stosunkowo bardzo dobry, nie tylko na miarę polskich dróg, ale i zagranicznych. Oczywiście jest to oszacowanie nie za pomocą ultradźwięków i innych specjalistycznych mierników. Ale gdyby tak zacząć mierzyć specjalistycznie inne odcinki międzynarodowych dróg, np. na trasie Jelenia Góra -Zgorzelec, lub od Strzegomia w stronę autostrady na Wrocław, albo od Szklarskiej do Jakuszyc, na pewno tez trzeba było by te odcinki zamknąć i szybko remontować ze względu na potencjalne wypadki spowodowane tym czym innym technicznym niedociągnięciem w stanie drogi. Wyboista, na wielu odcinkach, droga od Strzegomia do autostrady powoduje miejscami takie bujanie samochodu, tak jakby się jechało wozem konnym. Oczywiste jest, ze w miarę jak środki ekonomiczne na to będą pozwalać, wszystkie drogi powinny być dobre, a zatem bezpieczne.

Wyższe siły
Wydaje się jednak, ze to jakieś wyższe siły decydują o rozwiązaniach konkretnych lokalnych problemów, które tez maja krajowe, i wręcz unijne implikacje. Mówiąc tu o wyższych silach, mam na myśli, siły odlegle, mówiąc poetycko, gdzieś tam z warszawskich czy brukselskich obłoków patrzące na ziemie. Jeśli im coś tam podpadnie – a podpadł im odcinek od Piechowic do Szklarskiej – to chcąc być czystymi, jak te obłoki z których patrzą na zwykłych śmiertelników, łatwo im szybko wytrzasnąć 100 mln zł., podczas gdy 50 mln zł, które miałoby kosztować wybudowanie obwodnicy -  według nie tak dawnego oszacowania – to takie pieniądze nie istnieją. A o planach obwodnicy mówiono poważnie, jak przedtem wspomniano, już w 2006.

Mówimy tu o konkretnym przykładzie określonego celu, którym jest z jednej strony dobra droga od Piechowic do Jakuszyc, a z drugiej strony, odciążenie od ciężkiego transportu centrum Szklarskiej. Tutaj można wykazać się zdolnością do gospodarności: zaoszczędzić pieniądze, które są przecież potrzebne na remont i budowę innych dróg. Myślę, że 100 mln zł, na remont odcinka z Piechowic do Szklarskiej, to unijne pieniądze. Bruksela to naprawdę wyższa siła, i lepiej w ogóle wykorzystać to co dają. Na spotkaniu nic o takim czymś – że te 100 mln zł to pieniądze Brukseli – nie zostało powiedziane. Jeżeli zaś, to polski podatnik płaci za remont szosy to „wyższe siły” powinny, tym bardziej, zrozumieć konieczność wydania 50 mln zł na nową obwodnicę.
Nie chodzi tu jednak tylko o gospodarność, ale tez bardzo istotną rzecz dotyczącą  zdrowszego środowiska naturalnego. Należy tu zapytać: czy „wyższe siły” zobaczyły kiedykolwiek tam z obłoków i rozważały jak szkodliwe zdrowotnie na dłuższa metę są  spaliny wielkich ciężarówek i autobusów, kiedy przejeżdżają one dosłownie 1 m od chodnika? Przecież tu jest mowa o środowisko ludzkim, o dzieciach i  matkach, które np. idą do przychodni lekarskiej lub  po bułki w piekarni. 

Nie tylko w Polsce
Na sierpniowym spotkaniu w Kaprysie padło tez stwierdzenie, ze u nas w Polsce to tak już jest. To stwierdzenie było częścią repliki ze strony Urzędu Miasta na wysunięty przez jednego z obecnych argument. Stwierdził on, ze istniejące oszacowanie kosztów budowy obwodnicy mówi o cenie rzędu 50 mln zł, a powiedzmy, ze aktualnie, biorąc pod uwagę inflacje, to 60 milionów zł.  A wiec mówimy tu, porównując koszt budowy obwodnicy to do kosztu remontu istniejącej szosy z  Piechowic do Szklarskiej, tzn. koszt minimum 100 milionów zł, przecież o cenie, która jest prawie dwukrotnie wyższa.

Budowa obwodnicy, według aktualnych ekonomiczno-administracyjno-politycznych warunków dotyczących remontów i budów dróg, możne najwcześniej rozpocząć się za 7 lat. Jest bardzo prawdopodobne, ze za siedem lat, stan drogi między Piechowicami a Szklarska na dobre może się pogorszyć; 20 tonowe ciężarówki robią swoje, szczególnie w górskim klimacie. „No tak to już u nas jest” – stwierdza wiele Polaków, jeśli jakieś rozsądne rozwiązanie nie możne być zrealizowane. Reguły, regułki, układy: tu mój ministerialny budżet, tu twój, całkiem rożne skarbonki, nie da się pieniędzy przerzucić, nie da się skomunikować. Komórki przecież odmawiają pracy, jeśli się dzwoni z resortu do resortu, czy też z lokalnego zarządu do centralnego. Ekspertyzy wydawane tam gdzieś z wysoka, z obłoków, są prawie ze boskimi wyroczniami. Panowie, którzy tam na wysokich szczeblach pracują, którzy kończyli najlepsze uczelnie, nie potrafią się dogadać, bo progi między instytucjami, nie mówiąc już o barierach oddzielających instytucje od przedsiębiorców, są tak wielkie, ze żadne próby komunikacji ich nie pokonają. Dlatego trzeba 7 lat (słownie, siedmiu lat)  żeby się do takiej obwodnicy przygotować.

Nie tylko w Polsce tak jest. Tak się dzieje też w innych krajach. Na układy nie ma rady. Dotyczy to bezradności wobec tzw. sił wyższych, które dobrze jest znane w większości nowoczesnych społeczeństw, a wśród nich również tych uznawanych za najlepsze społeczeństwa świata. Lecz w krajach, gdzie drogi i generalnie cala infrastruktura od wielu dekad była rozwijana i utrzymywana na przyzwoitym poziomie dzięki dużo większym budżetom, niż w Polsce, poddawanie się „siłom wyższym” i układom na które nie ma rady, nie ma tak dużych  negatywnych rezultatów, jak to właśnie dzieje się w Polsce. Wyrazem dobrego gospodarowania byłoby wydanie nie 100 mln zł na remont fragmentu drogi, a 50 mln zł na nową obwodnicę. Gdyby dobre gospodarowanie stało się powszechne w Polsce, mogłoby szybciej doprowadzić kraj do standardów panujących w infrastrukturze zachodnich i północnych sąsiadów Polski.

Co można zrobić
Gdyby nie było 100 mln zł na remont drogi z Piechowic do Szklarskiej Poręby, sprawa wyglądałaby zupełnie inaczej. Z próżnego i Salomon nie naleje. Przy tym trzeba tez zdać sobie sprawę z tego faktu, ze społeczeństwo naszej doby jest bardzo skomplikowane, co wyraża się m.in wieloma kasami, rożnymi budżetami, zarządami, itp..  Dlatego z wielu przyczyn biurokracja i polityczno-administracyjne instytucje stanowią dżunglę. Paradoksalne, ale bez takiej polityczno-adminstracyjnej i biurokratycznej dżungli, panowałby chaos i anarchia w samym społeczeństwie, tzn. między ludźmi Nie można jednak argumentów układów, na które nie ma rady -  używać jako wykrętów przed zorganizowaniem poważnej debaty na temat obwodnicy. Musi się w końcu znaleźć miejsce, gdzie decydenci z wysokich i niższych szczebli (z Warszawy, Wrocławia, Jeleniej Góry i Szklarskiej Poręby), mogliby się spotkać, aby podjąć gospodarską sensowną decyzję. Powtórzmy: jest 100 mln zł.. Trzeba je skanalizować na obwodnice. Kosztuje ona „tylko”, biorąc to już  z 20% dodatkiem na inflacje, 60 mln zł. Reszta, 40 mln zł, możne pójść m.in na wydatki związane z ekspresowym stworzeniem projektu i szybkim znalezieniem wykonawcy. Ekspresowe znaczy tu ekstra zapłaty dla projektantów, administracyjnych instancji i wykonawcy, by dużo szybciej niż normalnie wykonali dane fazy w procesie budowy obwodnicy. Przecież w gospodarce rynkowej pieniądze maja coś do powiedzenia, nieprawdaż?

Część z tych 40 mln zł można by przeznaczyć na fundusz dla firm transportowych, które miałyby dane straty spowodowane dłuższym kilometrażem w wypadku, jeśliby coś się technicznego nagle stało z istniejącym odcinkiem od Piechowic do Szklarskiej, i trzeba by było go zamknąć dla ciężkiego transportu, a obwodnica byłaby jeszcze w trakcie budowy. I na pewno zostałyby pieniądze na wielka zabawę dla mieszkańców Szklarskiej. Jak to Amerykanie mówią, byłaby to „win-win” sytuacja – w której każdy wygrywa.