Głos Szklarskiej Poręby - gazeta internetowa o charakterze lokalnym.

Carl Hauptmann (11.05.1858 – 04.02.1921), doktor nauk filozoficznych, literat, wspóÅ‚twórca kolonii artystów w Szklarskiej PorÄ™bie. Urodzony w Szczawnie Zdroju pod WaÅ‚brzychem, oczarowany zostaÅ‚ karkonoskim krajobrazem. Po uzyskaniu doktoratu z dziedziny filozofii postanowiÅ‚, zachÄ™cony sukcesami mÅ‚odszego brata Gerharta, propagować swoje poglÄ…dy poprzez literaturÄ™. Bracia zamieszkali w Szklarskiej PorÄ™bie Åšredniej, w starym, gruntownie wyremontowanym domu z majestatycznym widokiem na Karkonosze.

W twórczoÅ›ci literackiej Carl Hauptmann poczÄ…tkowo hoÅ‚dowaÅ‚ nurtowi naturalizmu, jednoczeÅ›nie oddajÄ…c siÄ™ lirycznej zadumie i filozoficznym rozważaniom. W powieÅ›ciach Mathilde (1902), Einhart, der Lächler (1907), Ismael Friedmann (1913) oraz w drobniejszych opowiadaniach i nowelach obok bystrego zapisu dnia codziennego wystÄ™puje też gÅ‚Ä™bia przemyÅ›leÅ„ na temat sztuki, przyrody, uczucia, podobnie w jak dramatach symbolicznych Die Bergschmiede (1902), Des Königs Harfe (1903), Die armseligen Besenbinder (1913) oraz w poemacie Krieg. Ein Tedeum (1914), natomiast komedie majÄ… w wiÄ™kszym stopniu charakter realistyczny. Najbardziej znanym dzieÅ‚em Carla Hauptmanna jest Rübezahlbuch – „KsiÄ™ga Ducha Gór” (1915); cykl peÅ‚nych refleksji legend opowiadajÄ…cych o karkonoskim Duchu Gór, przetÅ‚umaczony niedawno na jÄ™zyk polski. Herr Duktur - "Pan Doktór", jak go w miejscowej gwarze nazywano, w twórczoÅ›ci chÄ™tnie wykorzystywaÅ‚ tutejszy dialekt ludowy.

Ten niewysoki, lekko przygarbiony pisarz o koziej bródce, peÅ‚nych żaru, niebieskich oczach, w rozwianym pÅ‚aszczu i kapeluszu z szerokim rondem, wÄ™drowaÅ‚ po licznych Å›cieżkach i knajpach Szklarskiej PorÄ™by. Carl – Rübezahl, jak go żartobliwie przezywali przyjaciele, przez wiele lat żyÅ‚ skromnie, czÄ™sto tkwiÄ…c po uszy w dÅ‚ugach, a jedynym luksusem, na jaki sobie pozwalaÅ‚ byÅ‚y jedwabne, wzorzyste kamizelki. ByÅ‚ miÅ‚oÅ›nikiem „biaÅ‚ego szaleÅ„stwa”, jednym z pierwszych czÅ‚onków pierwszego po Å›lÄ…skiej stronie klubu narciarskiego Windsbraut, który powstaÅ‚ w Szklarskiej PorÄ™bie w 1900 r.

ZagorzaÅ‚y pacyfista, protestowaÅ‚ przeciwko bezsensowi pierwszej wojny Å›wiatowej. W 1918 r. odpowiedziaÅ‚ siÄ™ za odzyskaniem przez PolskÄ™ niepodlegÅ‚oÅ›ci, co nie przysporzyÅ‚o mu sympatii niemieckich nacjonalistów. SzklarskoporÄ™bskiego pisarza, który ponoć Å›wietnie taÅ„czyÅ‚ krakowiaka, z wieloma Polakami Å‚Ä…czyÅ‚y wiÄ™zy przyjaźni, w tym szczególnie z JózefÄ… Kodis - KrzyżanowskÄ…, którÄ… poznaÅ‚ podczas studiów w Szwajcarii. Carl Hauptmann dokonaÅ‚ korekty literackiej niemieckiego tÅ‚umaczenia powieÅ›ci WÅ‚adysÅ‚awa Reymonta "ChÅ‚opi", co w l874 przyczyniÅ‚o siÄ™ do wyróżnienia jej polskiego autora w 1924 r. literackÄ… NagrodÄ… Nobla.

ZimÄ… 1921 r. pisarz nieoczekiwanie zmarÅ‚ w swym azylu w Szklarskiej PorÄ™bie Åšredniej. DziÅ› znajduje siÄ™ tutaj muzeum – Dom Carla i Gerharta Hauptmannów, które jest oddziaÅ‚em Muzeum Karkonoskiego.

I jeszcze karkonoski wiersz Carla Hauptmanna ze zbioru Aus meinem Tagebuch [Berlin 1900]:

Gdy idÄ™ w góry

ZnikajÄ… troski

A słońce na niebie

Maluje mi zamki.

I nagle tamten cały świat

Pozostał gdzieś daleko.

Gdy idÄ™ w góry

Jestem tak wolny.

[tłum. P. Wiater]