Głos Szklarskiej Poręby - gazeta internetowa o charakterze lokalnym.

Czym jest organizowanie społecznościowe i na ile ta metoda, pracy przy rozwiązywaniu problemów społeczności lokalnej, da się zastosować w naszej rzeczywistości?

Na to pytanie odpowiadali sobie uczestnicy warsztatów, które odbyły się w dniach 14-15 lutego, w Szklarskiej Porębie Dolnej.

Szkolenie poprowadził David Beckwith, dyrektor Needmor Fund z Toledo w Stanach Zjednoczonych, w stanie Ohio. Natomiast o tym, jak pracują organizatorzy społecznościowi na Słowacji opowiedział Miroslaw Ragač, z Bańskiej Bystrzycy.

Pierwszego dnia warsztatów uczestnicy rozmawiali o swoich doświadczeniach w pracy ze społecznością, a także o oczekiwaniach związanych z udziałem w zajęciach. Było to także przygotowanie do pracy nad rozwiązaniem konkretnego przypadku, który miał stanowić realny przykład możliwości zastosowania metody organizowania społecznościowego. Określano granice terytorialne społeczności, z którą chcielibyśmy pracować podczas warsztatów. Nie było to łatwe zadanie, ponieważ w warsztacie brały udział osoby także spoza Szklarskiej Poręby (Jelenia Góra, Sobieszów, Lwówek) oraz problemy i grupy społeczne, a zarazem i grupy interesów, jakie zdaniem uczestników, występują na wybranym terenie. Na własnym przykładzie zobaczyliśmy dlaczego tak ważne jest odpowiednie dobranie grupy, z która chce się pracować, aby ta metoda była efektywna. Zbyt szerokie zakreślenie granic społeczności jest przyczyną wyboru zbyt ogólnych problemów, które są wprawdzie ważne ale mniej dokuczliwe na poziomie np. małej dzielnicy. I co się z tym łączy, trudniej będzie zaangażować mieszkańców do wspólnego rozwiązania problemu.

Przykład: mieszkaniec osiedla X jest bezpośrednio zainteresowany naprawą dziur w jezdni na terenie swojego osiedla niż na terenie całego powiatu. A jeśli te dziury stanowią dodatkowo przeszkodę w dotarciu do sklepu, który on prowadzi, to jego motywacje do rozwiązania problemów są jeszcze większe, bo wiążą się z jego interesem ekonomicznym. Jednocześnie osoby robiące zakupy w tym sklepie będą także zainteresowane naprawieniem jezdni, choćby dlatego, że nie są zainteresowane ciągłym naprawieniem swoich samochodów lub przeskakiwaniem pomiędzy dziurami. Angażując ludzi do rozwiązania problemu należy właśnie wskazywać na ich indywidualną korzyść, a nie abstrakcyjny interes ogółu.

Organizowanie społecznościowe jest metodą polegającą na dokładnym zaplanowaniu poszczególnych kroków, zmierzających do rozwiązania problemu, uznanego przez daną społeczność za wyjątkowo dotkliwy. Rolą organizatora jest pomoc w zidentyfikowaniu problemów (krok pierwszy) poprzez bezpośrednie kontakty z mieszkańcami, zaangażowanie "pomocników" (wolontariuszy), którzy będą mogli dotrzeć do jak największej grupy mieszkańców, a następnie doprowadzenie do sytuacji, w której poprzez głosowanie, zostanie wybrany konkretny problem do rozwiązania. W tej metodzie chodzi o to, aby grupa identyfikowała się z działaniem i miała poczucie, że faktycznie ma wpływ na wybór problemu i jego rozwiązanie. Organizator społeczny to nie jest ktoś, kto narzuca grupie swoją wizję jej problemów, jak to często bywa z różnymi demagogami, i podaje gotową receptę na ich rozwiązanie. To osoba, która pomaga tej grupie w zidentyfikowaniu problemów i w takim zorganizowaniu się, aby wybrany przez grupę problem został skutecznie rozwiązany, zgodnie z interesem tej grupy.

Drugim krokiem jest dokładne przeanalizowanie problemu, określenie planu działania (co i kiedy chcemy osiągnąć, kto nam może dać to, czego chcemy, jakich mamy sojuszników). Na tym etapie należy zadać sobie pytanie, czy jesteśmy wystarczająco dobrze zorganizowani, aby osiągnąć cel? Istotne, aby podczas działań przez cały czas informować grupę o tym, co robimy.

Trzeci krok to wybór sposobów, jakich będzie się używać do osiągnięcia celu. Sposoby powinny być adekwatne do skali problemu i do możliwości grupy. Mogą być to np. debaty, spotkania publiczne, petycje, zorganizowane marsze lub publiczne protesty. Ważne, aby nasze zadania były jasno sprecyzowane, a działania jawne – nie zapominajmy więc o informowaniu mediów!

I na koniec, pamiętajmy o tym, aby celebrować swój sukces i po prostu dobrze się bawić. Ludzie nie będą się angażować w działania, jeśli nie zaproponujemy im czegoś więcej, niż mogą mieć siedząc w domu przed telewizorem.

Przykładem do rozwiązania, podczas drugiego dnia warsztatów, był problem związany z niechęcią dyrekcji jednego z domów kultury do prowadzenia działalności podczas weekendów i braku możliwości korzystania przez mieszkańców z pomieszczeń tej instytucji, w dniach i godzinach odpowiadających mieszkańcom. Problem został wcześniej zidentyfikowany min. przez ankietowanie mieszkańców, próbowano także negocjacji z dyrekcją domu kultury. Na razie – bez rezultatu.

David Beckwith podał kilka możliwości podjęcia działań – nie zdradzimy tu, o jakie działania chodzi, aby nie psuć szanownej dyrekcji niespodzianki :) Organizacja, która zgłosiła problem, sama zdecyduje, czy skorzysta z którejś z propozycji. W każdym razie – Redakcja Głosu SP już teraz życzy mieszkańcom udanej zabawy!

Organizowanie społecznościowe kładzie duży nacisk na dobry przepływ informacji, jawność i medialność działań. Przy okazji dyskusji o komunikacji wyszła sprawa bardzo słabej reprezentacji organizacji powiatu jeleniogórskiego i braku platformy porozumienia np. w postaci forum tych organizacji. Postanowiliśmy zająć się także tym tematem.

A co z naszego,  szklarskoporębskiego podwórka wydało się nam ważnym problemem do dyskusji z władzami? Przede wszystkim – brak komunikacji miejskiej, prawie całkowite odcięcie turystów ze Szklarskiej Poręby Dolnej od możliwości dotarcia do atrakcji turystycznych, szczególnie podczas ferii zimowych, kiedy szkolne kursy nie obsługują tej trasy. To problem zarówno dotykający turystów, mieszkańców oraz właścicieli bazy turystycznej. Tłumaczenia władzy na temat trudności już znamy (pamiętne październikowe spotkanie przy świecach), a teraz czekamy na krok drugi: rozwiązanie problemu. Nowe, ujednolicone oznakowanie ulic i miejsc zostało już zamontowane. Dziwi tylko, że w centrum Szklarskiej Poręby Dolnej zapomniano zamontować drogowskaz do Centrum Integracji Społecznej (o oznakowanie którego wielokrotnie prosili mieszkańcy) a zamontowano jedynie drogowskazy na boisko i na cmentarz. A szkoda, bo czasem człowiek ma ochotę na inną rozrywkę, niż te dwie, które nam się w ten sposób sugeruje...

Warsztaty zostały zorganizowane przez Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich z Warszawy, w ramach projektu  Europejskiej  Sieci Organizatorów Społecznych. Przy organizacji wsparło nas Partnerstwo Zdolna Dolna oraz Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Szklarskiej Porębie.