Głos Szklarskiej Poręby - gazeta internetowa o charakterze lokalnym.

Do lektury tekstu Karoliny Walkiewicz zachÄ™camy szczególnie tych, którzy zainteresowani sÄ… wykorzystaniem i przetwarzaniem informacji wytwarzanych przez sektor publiczny. Warto zapoznać siÄ™ nie tylko z korzyÅ›ciami, które pÅ‚ynÄ… z dostÄ™pu do informacji, ale także uÅ›wiadomić sobie, że nie zawsze siÄ™ganie po informacje może być dla nas bezpieczne. O niektórych problemach poruszanych przez prelegentów, w tym min. Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, napiszemy szerzej w osobnym artykule. >

Przetwarzajmy informacje! Relacja z TransparencyCamp Polska – pierwszego w Polsce nieformalnego spotkania przedstawicieli administracji, Å›rodowiska biznesowego i organizacji pozarzÄ…dowych

Czy naprawdÄ™ nie ma alternatywy dla Google.maps? Dlaczego niektóre portale publiczne sÄ… tabloityzowane? Czym sÄ… mapy zasobów? Jak mobilizować z wykorzystaniem nowych mediów? MiÄ™dzy innymi o tym dyskutowali uczestnicy TransparencyCamp Polska – pierwszego w Polsce nieformalnego spotkania przedstawicieli administracji, Å›rodowiska biznesowego i organizacji pozarzÄ…dowych. 18 listopada 2010 roku w warszawskim kinie WisÅ‚a spotkali siÄ™ ludzie, którzy udostÄ™pniajÄ… dane publiczne, i ci, którzy majÄ… pomysÅ‚, jak to robić.

Czy można promować otwarty dostÄ™p do informacji publicznej? – zapytaÅ‚ na poczÄ…tku wystÄ…pienia Alek Tarkowski z Creative Commons Polska. Bo choć otwarty dostÄ™p do informacji wydaje siÄ™ oczywistoÅ›ciÄ…,  czwartkowe spotkanie pokazuje, że konstytucyjne prawo do informacji nie jest tożsame z otwartymi zasobami publicznymi. UdostÄ™pnianie danych publicznych sprzyja przejrzystoÅ›ci i kontroli spoÅ‚ecznej, uÅ‚atwia rozliczalność instytucji i powoduje lepsze funkcjonowanie paÅ„stwa. To prawda, że podmioty zobowiÄ…zane do udostÄ™pniania informacji coraz częściej wywiÄ…zujÄ… siÄ™ z ustawowego obowiÄ…zku. Jednak samo udostÄ™pnienie to nie wszystko. Równie ważny jest sposób, w jaki to siÄ™ robi – niektóre dane publiczne sÄ… prezentowane w postaci utrudniajÄ…cej nawet zapoznanie siÄ™ z nimi, nie wspominajÄ…c o ich wykorzystywaniu i przetwarzaniu.

O tym, że problem ten jest powszechny, może Å›wiadczyć fakt, że podczas TransparencyCamp Polska najwiÄ™kszym zainteresowaniem cieszyÅ‚y siÄ™ prezentacje poÅ›wiÄ™cone sposobom udostÄ™pniania danych publicznych w internecie. Temat ten poruszyli miÄ™dzy innymi Wojciech Wiewiórowski (Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych), Piotr Waglowski (VaGla), MichaÅ‚ „rysiek” Woźniak (Fundacja Wolnego i Otwartego Oprogramowania), Alek Tarkowski (Creative Commons) i Maciej GroÅ„ (Ministerstwo Spraw WewnÄ™trznych i Administracji).

Przetwórzmy informacjÄ™

Oprócz goÅ›ci z Polski na konferencji licznÄ… reprezentacjÄ™ stanowili Å›wiatowi eksperci w zakresie udostÄ™pniania danych publicznych – Daniela D. Silva z Brazylii, John Wonderlich z Sunlight Fundation i John Emerson z Nowego Jorku i inni dzielili siÄ™ swoim doÅ›wiadczeniem i byli inspiracjÄ… dla polskich uczestników konferencji.

Obecność Johna Wonderlicha, Daneli Silvy i Johna Emersona na TransparencyCamp Polska byÅ‚a dla organizatorów szczególnym wyróżnieniem. Wonderlich jest Dyrektorem Programowym Sunlight Fundation – organizacji, która stara siÄ™ wykorzystywać potencjaÅ‚ internetu do wywoÅ‚ania wiÄ™kszej otwartoÅ›ci rzÄ…du. Jest również aktywnym dziaÅ‚aczem na rzecz reformy prawa lobbingowego oraz wykorzystania mediów spoÅ‚ecznoÅ›ciowych w Kongresie. Ponadto Sunlight Fundation zorganizowaÅ‚a pierwszy na Å›wiecie TransparencyCamp i użyczyÅ‚a nazwy pierwszemu polskiemu spotkaniu barcampowi poÅ›wiÄ™conemu przejrzystoÅ›ci danych publicznych.

Natomiast Daniela D. Silva jest ekspertkÄ… w dziedzinie obywatelskiego hakowania i wspóÅ‚zaÅ‚ożycielkÄ… organizacji Esfera. Jest organizatorkÄ… tzw. Hack Days, podczas których dziennikarze, politycy, programiÅ›ci i projektanci wspólnie tworzÄ… aplikacje internetowe w oparciu o dane publiczne.

Podczas pierwszej części spotkania Daniela Silva i John Wonderlich rozmawiali z Krzysztofem Izdebskim o udostÄ™pnianiu danych publicznych, ponownym wykorzystaniu informacji oraz kosztach i zyskach, jakie niesie za sobÄ… transparentność urzÄ™dów. Wonderlich zwróciÅ‚ uwagÄ™, że dopiero powiÄ…zanie ze sobÄ… pewnych danych pozwala na peÅ‚nÄ… przejrzystość i poznawanie pewnych procesów rzÄ…dowych. A zamieszczanie informacji chociażby w formacie PDF sprawia, że przetwarzanie danych jest niezwykle trudne, a czasami nawet niemożliwe. De Silva zwróciÅ‚a natomiast uwagÄ™ na fakt, że czasami szybsze jest samodzielne przerobienie, niż oczekiwanie na uzyskanie dobrego formatu. Dlatego mimo wszystko nie powinniÅ›my siÄ™ oglÄ…dać na wÅ‚adzÄ™, tylko samodzielnie przerabiać i choć jest to „durna” robota, bywa ona bardzo efektywna.

W kontekÅ›cie skutecznego udostÄ™pniania informacji publicznych powstaje również pytanie o koszty wprowadzania wiÄ™kszej transparentnoÅ›ci życia publicznego. Zdaniem Wonderlicha ten wydatek to koszt jednorazowy, który w perspektywie czasu ma dużą szansÄ™ na zwrot – wiÄ™ksza transparentność przeszkodzi przecież w marnotrawieniu Å›rodków publicznych.

Tabloityzacja stron publicznych

Sposobom na skuteczne i przyjazne udostÄ™pnianie informacji wiÄ™kszÄ… uwagÄ™ poÅ›wiÄ™cili polscy prelegenci. Piotr Waglowski, podczas swojego wystÄ…pienia, uczuliÅ‚ uczestników konferencji, na niektóre absurdy w sposobie komunikowania siÄ™ administracji publicznej z obywatelami – miÄ™dzy innymi na fakt, że Kancelaria Prezesa Rady Ministrów posiada profil na jednym z portali spoÅ‚ecznoÅ›ciowych (Facebooku). I choć KPRM wpisuje siÄ™ w ogólny trend promowania siÄ™ w internecie niezrozumiaÅ‚ym wydaje siÄ™ fakt, że sama korzystajÄ…c z miÄ™dzynarodowego portalu dyskryminuje obywateli, którzy z niego nie korzystajÄ…. Zdaniem Waglowskiego zamiast wykorzystywania portali spoÅ‚ecznoÅ›ciowych, dla KPRM korzystniejsze byÅ‚oby generowanie ruchu na swoich stronach internetowych.

Innym problemem jest fakt, że niektóre strony internetowe Biuletynów Informacji Publicznej (na przykÅ‚ad RzÄ…dowego Centrum Legislacji), zarejestrowane sÄ… na portalach, których wÅ‚aÅ›cicielami sÄ… osoby prywatne, przez co nie można uzyskać informacji, na kogo de facto zarejestrowane sÄ… te witryny. Pojawia siÄ™ również pytanie o możliwość zaufania takiej witrynie. ZwÅ‚aszcza, że niektóre przeznaczone do Å›ciÄ…gniÄ™cia pliki na witrynach publicznych sÄ… zainfekowane wirusami, które Å›ledzÄ… historiÄ™ ich wykorzystania.

Waglowski zwróciÅ‚ również uwagÄ™, że w zdecydowanej wiÄ™kszoÅ›ci urzÄ™dy wykorzystujÄ… ogólnodostÄ™pne narzÄ™dzia internetowe promowane przez komercyjne firmy (przykÅ‚adowo Google.maps), i może nie byÅ‚oby w tym nic niestosownego, gdyby urzÄ™dy stosowaÅ‚y jasne procedury dotyczÄ…ce wyboru takich narzÄ™dzi. NiepokojÄ…ca jest również postÄ™pujÄ…ca tabloityzacja niektórych serwisów publicznych – na przykÅ‚ad serwisów policyjnych. Na stronach internetowych policji można przeczytać miÄ™dzy innymi doniesienia o zatrzymanych pisane barwnym jÄ™zykiem, którego nie powstydziliby siÄ™ autorzy sensacyjnych doniesieÅ„ w prasie codziennej.

Otwarte dane, zamknięte oprogramowanie?

Z kolei MichaÅ‚ „rysiek” Woźniak zwróciÅ‚ uwagÄ™ na problem powszechnego wykorzystania zamkniÄ™tego oprogramowania na stronach publicznych, które wmusza korzystanie z jednego, pÅ‚atnego, programu – zarówno przez wytwórcÄ™, jak i odbiorcÄ™ danych. Zdecydowanie utrudnia to korzystanie z zasobów publicznych. Woźniak przekonywaÅ‚, że korzystanie z otwartego oprogramowania niesie za sobÄ… same korzyÅ›ci, nie tylko dla użytkowników stron publicznych, ale również dla ich twórców. Otwarte oprogramowanie to przede wszystkim szansa na lepszÄ… implementacjÄ™ danych – kody źródÅ‚owe dajÄ… szansÄ™ na modyfikacjÄ™ i Å‚atwiejsze przetwarzanie danych. Im wiÄ™cej użytkowników, tym wiÄ™cej jest możliwoÅ›ci wykorzystania informacji.

Ponadto wszystkie, również zamkniÄ™te, pakiety rejestrujÄ… zmiany, co powoduje, że nawet w Å›ciÄ…gniÄ™tych z internetu dokumentach można sprawdzić historiÄ™ rejestracji zmian. Sytuacja ta może w Å‚atwy sposób doprowadzić do wycieku danych, na przykÅ‚ad osobowych. W otwartych zasobach można bez problemu przed publikacjÄ… zablokować możliwość Å›ledzenia zmian. ZamkniÄ™te formaty to również brak specyfikacji. A kiedy nie znamy specyfikacji, nie wiemy de facto, co w danym programie „siedzi”, przez co pojawiajÄ… siÄ™ takie sytuacje, jak te opisane przez Waglowskiego – niektóre pliki sÄ… zainfekowane wirusami, także tymi, które Å›ledzÄ… historiÄ™ wykorzystywania dokumentów.

Poznaj lobbystÄ™

ZupeÅ‚nie inny temat poruszyÅ‚ Wojciech Wiewiórowski (Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych), który skoncentrowaÅ‚ siÄ™ na jawnoÅ›ci procesu stanowienia prawa – czyli udostÄ™pnianiu informacji o wszelkich podmiotach i osobach fizycznych zaangażowanych w proces legislacyjny. Zdaniem Wiewiórowskiego każda osoba, która bierze udziaÅ‚ w procesie stanowienia prawa jest osobÄ… publicznÄ…, niezależnie od tego, czy reprezentuje sektor publiczny, czy Å›rodowisko zainteresowane danym problemem. Wiewiórowski powoÅ‚aÅ‚ siÄ™ na artykuÅ‚ 6 ustawy o dostÄ™pie do informacji, z którego wynika, że informacje podlegajÄ…ce udostÄ™pnianiu to również te informacje, które dotyczÄ… procesów tworzenia aktów normatywnych. Ograniczenie prawa do prywatnoÅ›ci w przypadku osób zaangażowanych w proces stanowienia prawa wynika również z ustawy lobbingowej. Tak wiÄ™c wszyscy uczestnicy procesów legislacyjnych oraz lobbyÅ›ci powinni siÄ™ liczyć z faktem, że ich prywatność może być ograniczana.

Ponowne wykorzystanie – wyzwanie

Maciej GroÅ„ z Departamentu Informatyzacji Ministerstwa Spraw WewnÄ™trznych i Administracji opowiedziaÅ‚ o implementacji Dyrektywy 2003/98/WE w sprawie ponownego wykorzystania informacji sektora publicznego do ponownego prawa. SprawÄ™ tej implementacji poruszaliÅ›my już nie raz w serwisie internetowym PozarzÄ…dowego Centrum DostÄ™pu do Informacji Publicznej. GroÅ„ powiedziaÅ‚, że jeÅ›li wszystko pójdzie zgodnie z planem, projektem zmian w ustawie zajmie siÄ™ rzÄ…d, a styczniu projekt trafi do sejmu. WiÄ™cej informacji o zaÅ‚ożeniach, historii i stanowisku Stowarzyszenia Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich w sprawie implementacji znajduje siÄ™ na stronie internetowej PozarzÄ…dowego Centrum DostÄ™pu do Informacji Publicznej.

Wizualizacja – klucz do sukcesu

Wiadomo, że dużo lepiej dociera do nas informacja obrazkowa, jesteÅ›my w stanie przetworzyć wiÄ™cej informacji, jeÅ›li sÄ… zaprezentowane w przyjazny, ciekawy i plastyczny sposób. O tym, jak wykorzystywać wizualizacjÄ™ w dziaÅ‚aniach rzeczniczych opowiadaÅ‚ John Emerson – grafik, dizajner i projektant, który od ponad 15 lat wspóÅ‚pracuje z organizacjami pozarzÄ…dowymi (od trzech lat z Human Rights Watch). Podczas prezentacji pokazywaÅ‚ miÄ™dzy innymi przykÅ‚ad „zebry” z Lizbony, której paski skÅ‚adajÄ… siÄ™ z informacji o tym, ilu ludzi zginęło przez potrÄ…cenie w tym miejscu. Na „zebrze” wymienione sÄ… również ich imiona i nazwiska. Emerson opowiedziaÅ‚ również o stworzeniu przewodników dla osób prowadzÄ…cych stoiska uliczne w Stanach. W ciekawy graficznie sposób na ulotkach zaprezentowano sposób organizacji stoiska, wymagane wymiary i sposób ustawienia na ulicy. PowstaÅ‚y również ulotki informacyjne, co zrobić w sytuacji zagrożenia dla funkcjonowania stoiska. Każda z ulotek zostaÅ‚a przygotowana w piÄ™ciu wersjach jÄ™zykowych, tak, żeby byÅ‚a pomocna również dla emigrantów mieszkajÄ…cych w Stanach. W ramach kampanii powstaÅ‚a również ulotka „Poznaj swojego sprzedawcÄ™ ulicznego”.

John Emerson od kilku lat prowadzi notatki o spoÅ‚ecznym projektowaniu - bloga, na którym pokazuje ciekawe przykÅ‚ady stosowania wizualizacji danych publicznych w kampaniach spoÅ‚ecznych i dziaÅ‚aniach różnych organizacji na caÅ‚ym Å›wiecie.

Więcej o TransparencyCamp Polska

W TransparencyCamp Polska wziÄ™li również udziaÅ‚ goÅ›cie z Litwy (Transparency International), Ukrainy (Sieć Obywatelska OPORA), WÄ™gier (K-Monitor Anticorruption Watchdog Institute), SÅ‚owacji (Transparency International) i Wielkiej Brytanii (Global Voices). Krajowi i miÄ™dzynarodowi eksperci i praktycy, którzy dziaÅ‚ajÄ… na rzecz wiÄ™kszej przejrzystoÅ›ci życia publicznego, prowadzÄ… blogi, organizujÄ… lokalne wydarzenia i kampanie mobilizacyjne na terenie caÅ‚ego kraju, wykorzystujÄ… nowe technologie na rzecz poprawy życia publicznego.

Wymienione wyżej problemy, to tylko niektóre z tych, przed jakimi staje obywatel zainteresowany pracÄ… instytucji publicznych. Podczas TransparencyCamp Polska odbyÅ‚o siÄ™ ponad 30 prezentacji w czterech blokach. Ze wszystkich wystÄ…pieÅ„ i dyskusji wynika jedno: na polu walki o wÅ‚aÅ›ciwe udostÄ™pnianie należnej obywatelom informacji pozostaje wiele do zrobienia. TransparencyCamp Polska byÅ‚ okazjÄ… do skonfrontowania poglÄ…dów na te problemy przez wszystkie zainteresowane strony.

Zainteresowanych zagadnieniami poruszanymi podczas pierwszego w Polsce spotkania typu barcamp poÅ›wiÄ™conego przejrzystoÅ›ci życia publicznego zapraszamy na stroniÄ™ internetowÄ… www.transparencycamp.pl, na której znajdÄ… siÄ™ w najbliższym czasie dokÅ‚adne informacje o prelegentach, prezentacje, wideo oraz foto relacje z konferencji.