Szklarska Poręba. Przed laty wokół Góry Przedział

Menu główne

Napisz do nas

Byłeś świadkiem ciekawego zdarzenia? Słyszałeś o nietypowej sprawie? Masz pomysł na ciekawy artykuł? Podziel się nim z nami! Napisz do nas na adres redakcja@szklarska-gazeta.pl lub skorzystaj z anonimowego formularza.

Nowe ogłoszenia

REMONTY I NIE TYLKO

2012-05-20Budowlane

wykonam remonty od a do z

REMONTY ELEWACJE TARASY

2012-05-18Budowlane

ceny do negocjacji

Fortepian Knauss Coblenz

2012-03-07INNE

Fortepian Knauss Coblenz, 193 cm długości, czarny ...

Najnowsze komentarze

Szklarska Poręba

Urzd Miejski w Szklarskiej Porbie

Szklarska Poręba. Przed laty wokół Góry Przedział
Autor: Przemysław Wiater
sobota, 18 grudnia 2010 18:33
Plany zagospodarowania góry Przedział z 1928 r.
Góra Przedział to mało uczęszczane, trochę zapomniane miejsce położone na zachód od wodospadu Kamieńczyka, czyli dokładnie tam gdzie dziś w Szklarskiej Porębie diabeł mówi dobranoc. Jednak to tutaj, a nie na stokach Szrenicy, znajdowało się dawne karkonoskie centrum sportów zimowych.

Co najmniej od lat siedemdziesiątych XIX w. droga prowadząca z Hali Szrenickiej do Szklarskiej Poręby była popularnym miejscem zjazdów sań rogatych. W Karkonoszach sanie rogate od dawna służyły do zwózki drewna, a z czasem zaczęto je wykorzystywać ku uciesze coraz liczniej przybywających tutaj wczasowiczów. Zimowe zjazdy na tych pojazdach o charakterystycznych, wysoko zakrzywionych ku górze płozach, były atrakcją typową dla Karkonoszy. Obecnie w niedalekich Kowarach ponownie organizowane są zawody retro na tym zapomnianym sprzęcie.

Pod koniec XIX w. w okolicach wodospadu Kamieńczyka pojawiają się sanki, które z czasem jako tańsze i lżejsze, wypierają sanie rogate. Jak zapisano w 1908 r. trasa saneczkarska prowadząca od Hali Szrenickiej, obok wodospadu Kamieńczyk do Marysina była "najbardziej ulubioną w Szklarskiej Porębie". 07 i 08 stycznia 1922 r. przeprowadzono tutaj pierwsze saneczkarskie mistrzostwa Niemiec. Zawody wygrał Gustav Tietz, mieszkaniec Szklarskiej Poręby Średniej, który pokonał trasę długości 2 700 m w czasie 3 min. 55 sek.

Już w XIX w. obok wodospadu Kamieńczyka funkcjonowało niewielkie schronisko turystyczne, cieszące się dużą popularnością. W latach 1923-1924 schronisko to, którym kierował zasłużony dla rozwoju sportów zimowych w Karkonoszach Franz Adolph, zostało znacznie zmodernizowane. Do schroniska rozbudowanego jak ówcześnie podkreślano "szczególnie na potrzeby sportów zimowych", prowadził szynowy wyciąg gospodarczy o długości około 600 m.

Zawody bobslejowe na górze Przedział, ok. 1930
W początkach XX w. powodzeniem zaczęły cieszyć się bobsleje. Pierwszy klub bobslejowy powstał w 1890 r. w szwajcarskim St. Moritz, a w 1903 r. wybudowano tam tor do uprawiania tej dyscypliny sportu. W Niemczech bobsleje pojawiły się po raz pierwszy około 1905 r. właśnie w Szklarskiej Porębie. Najpierw były to wykonane w przydomowych warsztatach, złączone kratownicą podwójne sanki. Pierwszy profesjonalny bobslej zakupił Hendrich Adolph, właściciel schroniska na Hali Szrenickiej. 16 stycznia 1909 r. bobslej z sześcioosobową załogą zjechał z Hali Szrenickiej, kończąc trasę poniżej wodospadu Kamieńczyka. 25 września 1909 r. pod protektoratem Friedricha grafa Schaffgotsch odbyło się zebranie założycielskie szklarskoporębskiego "Bobsleigh-Club". W Szklarskiej Porębie wykorzystywano do zjazdów bobslejami istniejący od 1910 r. tor saneczkowy o długości 1620 m, który kończył się przy dzisiejszym D.W. "Śnieżynka" przy ul. Turystycznej.

W związku z rosnącym zainteresowaniem bobslejami w latach 1925-1926 wybudowano na stoku Góry Przedział tor, który kończył się poniżej wodospadu Kamieńczyka. Tor bobslejowy był w tym miejscu planowany już w 1912 r., lecz budowę powstrzymał wybuch I wojny światowej. Długość toru wynosiła 2100 m, miał on siedem zakrętów z podniesionymi na krzywiznach ścianami, wśród nich nowość techniczno-konstrukcyjną, tak zwany "S skręt". Oblodzenie toru zapewniała sieć wodociągowa zaopatrzona w dziesięć hydrantów. Wybudowany nieopodal wyciąg elektryczny o długości 1200 m wciągał co 2 minuty bobslej z wraz załogą.

Tor bobslejowy w Szklarskiej Porębie, który otwarty został na Boże Narodzenie 1925 r., uznano za największy i najpiękniejszy na świecie. W pierwszych zawodach rozegranych na tym torze wzięło udział 14 załóg. Zwycięzcą został bobslej "Mäusel" - czyli "Myszka" ze Szklarskiej Poręby, którego kierowcą był Willy Adolph, a hamulcowym Peter Eisert. W 1932 r. zostały tutaj rozegrane mistrzostwa świata w bobslejowych dwójkach. Obiekt ten stał się wzorem dla olimpijskiego toru bobslejowego w amerykańskim Lake Placid oraz podobnej budowli w Japonii. Po II wojnie światowej obiekt przestał być wykorzystywany i popadł w ruinę. W latach sześćdziesiątych prowadziła tędy nartostrada "Filutek", po której autor jako dziecko sam śmigał na nartach. O torze zapomniano i karkonoskich bobslejach zapomniano. Obecnie zachowały się fragmenty dawnego toru bobslejowego na Górze Przedział, które każdy może zobaczyć w okolicach schroniska Kamieńczyk. Dziś w Polsce toru bobslejowego nie ma, a nasi zawodnicy muszą trenować w Niemczech i w Austrii. Podczas zimowych igrzysk olimpijskich w Nagano w 1998 r. polska ekipa znalazła się za zespołem Jamajki i zajęła 22 miejsce.

W Karkonoszach od końca XIX w. rozwijał się sport narciarski, którego propagatorami byli między innymi Franz Pohl, dyrektor huty "Józefiny", inżynier Oskar Vorweg z cieplickich zakładów Fullnera czy pisarze Carl i Gerhart Hauptmann. Carl Hauptmann pisał w 1900 r.:

"Znacie tę radość; wysoko w górach – z nartami na nogach – stać na rozległej, ośnieżonej łące, opatulony w wirujące płatki śniegu ? A w dole bajkowe, jakby zasnute mgłą, pojedyncze chaty. Swobodnie odetchnąć ! – i dalej, z okrzykiem radości poszybować w dół ! Sfrunąć po białym aksamicie zbocza, tak cicho i lekko jak tchnienie wiatru! Tak, że śnieg się prawie nie wzbija, prawie bez śladu ... i tylko szelest i szum w uszach.
Tak stałem samotnie w górach – wokoło martwa cisza - i spoglądając w przeszłość, wyśmiewałem życie w mieście. Pijany siłą i wolnością zjeżdżałem do mego śpiącego zimowym snem górskiego gniazda - i wciąż od nowa, od nowa czułem, jak bardzo jestem człowiekiem."
[tłum. autor]

18.01.1900 r. w Szklarskiej Porębie założony został pierwszy na Dolnym Śląsku klub narciarski Schneeschuh Club "Windsbraut" - "Huragan". Uprawiano przede wszystkim narciarstwo turystyczne, a ulubionym miejscem wypraw były Hala Szrenicka i karkonoska grań. W ramach sportowej rywalizacji odbywały się różnego rodzaju biegi i zjazdy, w których skoki były stałym elementem zawodów, choć dziś jest wręcz nie do pomyślenia, aby alpejczyk był jednocześnie skoczkiem. Pierwszą większą skocznię po śląskiej stronie gór wybudowano na Hali Szrenickiej w 1905 r. W pewien czas potem, na wschodnim stoku poniżej wodospadu Kamieńczyka wybudowano skocznię o sztucznym progu o wysokości około 1,50 m. Skocznia ta, przebudowana i zmodyfikowana jesienią 1924 r., uważana za największą w Karkonoszach, szybko jednak okazała się niewystarczająca.

Skocznia przy Owczych Skałach, ok. 1935
Po długich dyskusjach w latach 1930 - 1932 zaprojektowano i wybudowano dużą skocznię narciarską przy Owczych Skałach, położoną na Górze Przedział, na zachód od wodospadu Kamieńczyka, na wysokości około 880 m.n.p.m. Intensywnie prowadzone roboty ziemne przy profilowaniu zeskoku oraz budowa wieży i progu zostały ukończone jesienią 1930 r. Na trybunach po zachodniej stronie skoczni przygotowano miejsca siedzące dla około 2 000 widzów. Cały obiekt był w stanie pomieścić około 12 - 15 000 publiczności. Skocznia należała do największych tego typu obiektów w Niemczech i umożliwiała oddawanie skoków do 60 m, co można było porównać z odległościami osiąganymi na wybudowanej w 1925 r. Wielkiej Krokwi w Zakopanem.

Wokół terenów skoczni wytyczone zostały w początkach latach 30.-tych trasy dla biegów narciarskich. Przy pomocy wojska wybudowano usytuowaną na wschód od skoczni strzelnicę sportową. Umożliwiało to rozgrywanie biegów klasycznych, patrolowych i kombinacji norweskiej.

W październiku 1932 r. planowano budowę stadionu lodowego do rozgrywania konkurencji łyżwiarskich. Jak informował burmistrz Szklarskiej Poręby:

"Tor biegowy tego stadionu zostanie wykonany z uwzględnieniem najnowszych wymogów łyżwiarstwa szybkiego. Usytuowany będzie na wysokości prawie 900 m.n.p.m., w bezpośredniej bliskości skoczni narciarskiej, 10 minut drogi od stacji kolejowej Szklarska Poręba-Huta."

Niestety do realizacji tych planów nie doszło.

Budowa nowoczesnych obiektów sportowych na obszarach położonych wokół wodospadu Kamieńczyka stała się podstawą do ubiegania się o prawo przeprowadzenia na terenie Szklarskiej Poręby i Karpacza zimowych igrzysk olimpijskich 1936 r. Działania w tym zakresie zostały podjęte przez władze Szklarskiej Poręby i poparte przez Prezydium Prowincji Dolnośląskiej w latach 1932 - 1933. Niestety prawo do organizacji igrzysk przyznano alpejskiemu Garmisch Partenkirchen. Niejako na pocieszenie w styczniu 1936 r. na skoczni przy Owczych Skałach odbyły się eliminacje do niemieckiej kadry olimpijskiej.

W kolejnych latach na skoczni realizowane były prace modernizacyjne. Doprowadzono linię telefoniczną, korygowano profil zeskoku, rozbudowywano trasy biegowe, planowano przesadne, prawie dwukrotne podwyższenie wieży i rozbiegu. Potwierdzenie znalazła teza o panujących na tym obszarze wyjątkowo korzystnych warunkach śniegowych. Z dnia 12 kwietnia 1939 r. pochodzi przedłożona jeleniogórskiemu landratowi opinia dotycząca projektów rozbudowy skoczni:

" [...] skocznia przy Owczych Skałach posiada najpewniejsze warunki śniegowe dla uprawiania sportów zimowych nie tylko na Śląsku, ale spośród wszystkich regionów Niemiec. Na żadnej ze skoczni położonych na tej wysokości nie było możliwe przeprowadzenie skoków narciarskich w okresie Świąt Wielkanocnych, a tylko skoki narciarskie przeprowadzone w Szklarskiej Porębie w pierwszy dzień Świąt Wielkiej Nocy mogły się odbyć w warunkach odpowiadających wymogom sportowym. To jest najważniejsza przyczyna, która daje szklarskoporębskiej skoczni przewagę nad innymi skoczniami i musi być wykorzystana jako kolejny argument dla dalszej rozbudowy tej skoczni, a także jeszcze bardziej niż do tej pory należy to propagować dla podniesienia ruchu turystycznego."

Po II wojnie światowej skocznia była nadal użytkowana. W 1956 r. skocznia została przebudowana według projektu inż. M. Samki - Gąsienicy, a jej punkt krytyczny podniesiono do 68 m. Odbywały się tutaj Mistrzostwa Polski w skokach narciarskich, a w 1973 r. skakał tutaj Wojciech Fortuna, złoty medalista zimowych igrzysk w Sapporo. Niedostatecznie konserwowana, naruszona przez wichurę konstrukcja wieży groziła zawaleniem i została rozebrana w połowie lat 70-tych.

Okolice Góry Przedział i wodospadu Kamieńczyk od dawna przyciągały turystów. W latach dwudziestych i trzydziestych XX w. powstał tutaj nowoczesny kompleks sportowo-turystyczny. W jego skład wchodziły trasy dla uprawiania narciarstwa turystycznego, klasycznego, biegów patrolowych, tory saneczkowe, tor bobslejowy oraz zespół skoczni. Kompleks posiadał zaplecze noclegowo-gastronomiczne i komunikacyjne, co stawiało Szklarską Porębę w rzędzie jednego z największych światowych ośrodków sportów zimowych. Być może myśląc o rozwoju Szklarskiej Poręby i przyszłości sportów zimowych warto zastanowić się nad czerpaniem pożytków płynących z uprawiania historii i powrócić do dawnych, nie koniecznie złych pomysłów ...
Komentarze

+1 # RE: Szklarska Poręba. Przed laty wokół Góry Przedział — Bezel 2011-01-19 10:52
Ja się pytam! Gdzie te skocznie? Gdzie te tory? Są jakieś plany w ogóle? Czy drugi wyciąg to wszystko na co nas stać?
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytować | Zgłoś administratorowi

-2 # RE: Szklarska Poręba. Przed laty wokół Góry Przedział — jendrek magazynier 2011-01-19 12:35
jako doświadczony samorządowiec, choć dziś bez mandatu i stolca, muszę ci drogi bezelu prezyzyjnie objaśnić że góra przedział jak i każda inna góra w tym mieście, nie nalezy do miasta.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytować | Zgłoś administratorowi

+1 # RE: Szklarska Poręba. Przed laty wokół Góry Przedział — Przemek Wiater 2011-01-19 15:52
Na niezaprzeczalne walory góry Przedział zwracali też uwagę ekolodzy w dyskusji na temat sportów zimowych w naszym mieście, która miała miejsce pod Szrenicą w 2000 r.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytować | Zgłoś administratorowi

+3 # RE: Szklarska Poręba. Przed laty wokół Góry Przedział — GregoryHouse 2011-01-22 01:21
Przemek a jakieś świeższe informacje na ten temat możesz na zafundować? To co czytam to jakiś magazyn sportowy z przed wieku. I wszystko fajnie tylko tak się zastanawiam po co to piszesz żeby nam mieszkańcom uświadomić walory naszego miasta czy jako doświadczony samorządowiec chcesz zacząć działać w kierunku odnowienia tych tras? Rozbudzasz nadzieję takim artykułem, nadzieję na odzyskanie tej góry dla sportów zimowych jesteś w stanie to zrobić???
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytować | Zgłoś administratorowi

Odśwież komentarze
Kanał RSS z komentarzami do tego postu.

Dodaj komentarz

Imię (obowiązkowe)

E-Mail (obowiązkowe)

Strona internetowa

Tytuł

Zawiadom mnie o nowych komentarzach

Odśwież

Wyślij

Skasuj

JComments