Czynniki ryzyka1 zwiększające prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zachowań dzieci i młodzieży
WspóÅ‚czesna profilaktyka zachowaÅ„ problemowych (ryzykownych) dzieci i mÅ‚odzieży opiera siÄ™ na tzw. czynnikach ryzyka (cechy jednostki i jej Å›rodowiska), które wiążą siÄ™ z wiÄ™kszym prawdopodobieÅ„stwem wystÄ…pienia zaburzeÅ„ oraz dÅ‚uższym czasem ich trwania i nasilenia. Ograniczanie wpÅ‚ywu takich czynników zmniejsza ryzyko picia alkoholu, używania narkotyków, podejmowania innych zachowaÅ„ zagrażajÄ…cych zdrowiu nastolatków. Najczęściej wymieniane psychospoÅ‚eczne czynniki ryzyka to:
- czynniki Å›rodowiskowe – dostÄ™pność alkoholu i narkotyków, bezrobocie, ubóstwo, przestÄ™pczość w Å›rodowisku lokalnym;
- czynniki rodzinne – picie alkoholu i/lub używanie narkotyków przez rodziców, brak sprzeciwu rodziców wobec używania substancji psychoaktywnych przez mÅ‚odzież, odrzucenie dziecka, niedostateczna kontrola, konflikty w rodzinie;
- czynniki rówieÅ›nicze – używanie substancji psychoaktywnych przez rówieÅ›ników i akceptowanie przez nich picia alkoholu i/lub brania narkotyków, zachowania sprzeczne z prawem;
- czynniki szkolne – problemy zwiÄ…zane z zachowaniem, absencja, sÅ‚abe osiÄ…gniÄ™cia szkolne, niskie aspiracje edukacyjne, brak wsparcia w nauce;
- cechy jednostki – pozytywne przekonania zwiÄ…zane z alkoholem i narkotykami, impulsywność, znaczne zapotrzebowanie na stymulacjÄ™, agresywność, zaburzenia zdrowia psychicznego, wysoki poziom stresu;
- biografia – doÅ›wiadczenie przemocy fizycznej lub seksualnej, inne doÅ›wiadczenia traumatyczne (np. utrata kogoÅ› bliskiego), zachowania sprzeczna z prawem, wczesna inicjacja: seksualna, picia alkoholu, palenia papierosów, używania narkotyków.
PamiÄ™tajmy zatem o wpÅ‚ywie, czasem nieuÅ›wiadomionym, jaki wywieramy na nasze nastoletnie pociechy, nie bÄ…dźmy obojÄ™tni na pojawiajÄ…ce siÄ™ w sÄ…siedztwie zagrożenia i reagujmy – miÄ™dzy innymi poprzez zgÅ‚aszanie swoich wÄ…tpliwoÅ›ci czy dostrzeżonych czynników ryzyka do Punktu Interwencji Kryzysowej (tel. 75-7173290); do Miejskiego OÅ›rodka Pomocy (tel. 75-7172146), do Komisariatu Policji (75-717 20 72).
1Na podstawie artykułu dr Katarzyna Okulicz-Kozaryn z Instytutu Psychiatrii i Neurologii, Założenia do wdrażania skutecznych strategii profilaktycznych, zamieszczonego w materiałach edukacyjnych PARPA, Warszawa 2010
Na podstawie artykułu dr Katarzyna Okulicz-Kozaryn z Instytutu Psychiatrii i Neurologii, Założenia do wdrażania skutecznych strategii profilaktycznych, zamieszczonego w materiałach edukacyjnych PARPA, Warszawa 2010